Specyfika rozwoju sensomotorycznego dzieci niewidomych lub niedowidzących

Sensoraki Sensuo
Przedstawiamy Wam poniższy artykuł, który mamy nadzieję, pomoże Ci zrozumieć specyfikę rozwoju sensomotorycznego dzieci niewidomych, który leży u podstaw nie tylko ich rozwoju poznawczego, ale również rozwoju mowy, orientacji w przestrzeni, czy rozwoju emocjonalnego, a więc całościowego rozwoju.

Co znajdujesz w tym artykule?

  • Wyjaśnienie, czym jest integracja sensoryczna (SI) i w jaki sposób warunkuje rozwójkażdego człowieka.
  • Czym różni się rozwój sensomotoryczny dziecka niewidomego od widzącego.
  • Jakie mogą być deficyty SI u dzieci niewidomych nie będące konsekwencją braku
    wzroku.
  • Wiele powodów, dla których dziecko niewidome powinno być jak najwcześniej objęte wspomaganiem rozwoju sensomotorycznego.
  • Wybrane propozycje zabaw sensomotorycznych i organizacji otoczenia mające pomóc dziecku niewidomemu na pełniejszy rozwój.

Kilka słów o przetwarzaniu sensorycznym dzieci niewidomych

W przypadku dziecka niewidomego mamy do czynienia ze złożonym mechanizmem nieprawidłowego rozwoju integracji sensorycznej.
1. Brak wzroku będący przyczyną deprywacji sensorycznej w obrębie różnych zmysłów, co prowadzi wtórnie do trudności/deficytów SI. Mechanizm ten opisuję poniżej w części „Co traci dziecko niewidome w aspekcie rozwoju sensomotorycznego w porównaniu z dzieckiem widzącym?”
2. Zaburzenie Przetwarzania Sensorycznego (SPD Sensory Processing Disorder) nie związane z brakiem wzroku, które przedstawiam w części „Co się dzieje, jeśli są trudności z integracją sensoryczną nie związane z brakiem wzroku?”. Zachowania
SPD u dziecka niewidomego mogą być też konsekwencją wymienionej w punkcie 1 deprywacji sensorycznej.

Co traci dziecko niewidome w aspekcie rozwoju sensomotorycznego w porównaniu z dzieckiem widzącym?

Analizując prawidłowy model rozwoju integracji sensorycznej nie trudno przewidzieć konsekwencje, jakie niesie za sobą brak wzroku. Najważniejsze z nich postaram się podsumować poniżej. Wzrok jest głównym zmysłem dostarczającym informacji i feedbacku (informacji zwrotnej) ze świata.
Dzieci niewidome poznają świat pozostałymi zmysłami bez udziału wzroku. Nie należy zakładać, iż odbierają bodźce w ten sam sposób co dzieci widzące. Dziecko niewidome nie wie automatycznie jak interpretować odbierane bodźce. Jego rozwój integracji
sensomotorycznej przebiega w odmienny sposób.
Dla dziecka widzącego motywacją do ruchu jest wzrok. Dziecko niewidome jest tego pozbawione, podobnie jak możliwości obserwowania ruchów swoich rąk i nóg. W wyniku ograniczonej motywacji do ruchu, dziecko mało się rusza w sposób spontaniczny i samodzielny, co ogranicza naturalną stymulację podstawowych zmysłów: układu przedsionkowego, układu proprioceptywnego i dotyku. Z wcześniejszych informacji zawartych w tym rozdziale wiadomo, iż stymulacja i integracja tych zmysłów jest niezbędna w kształtowaniu m.in. napięcia mięśniowego, świadomości ciała i jego ruchów w przestrzeni, w rozwoju równowagi oraz obustronnej integracji.

Co się dzieje, jeśli są trudności z integracją sensoryczną nie związane z brakiem wzroku?

W teorii integracji sensorycznej znaczące trudności SI nazywane są wg obecnie obowiązującej klasyfikacji Zaburzeniem Przetwarzania Sensorycznego (ang. Sensory Processing Disorder, czyli SPD), dawna nazwa Zaburzenia lub Deficyty Integracji
Sensorycznej. Należy pamiętać, iż nasilenie tych trudności może być rożne.

Czym różni się rozwój ruchowy dziecka niewidomego od dziecka widzącego?

Zgodnie z cyklem przetwarzania sensomotorycznego ruch jest reakcją na odbiór i przetwarzanie bodźców sensorycznych odbieranych z ciała i otoczenia. Każde dziecko niewidome rozwija się w sposób indywidualny podobnie jak dziecko widzące.
Obserwuje się jednak pewien schemat rozwoju ruchowego charakterystyczny dla dziecka niewidomego i słabowidzącego.
Do elementów mających wpływ na rozwój ruchowy dzieci niewidomych i słabowidzących należą:
• rodzaj uszkodzenia wzroku (wiek, poziom widzenia)
• brak stymulacji widzenia
• brak samoistnego nabywania umiejętności
• czynniki środowiskowe jak np. nadopiekuńczość rodziców

[dt_sc_separator horizontal_type=”single-line”]

Autor wywiadu – Agnieszka Mieszała, „Miesięcznik Dyrektora Szkoły”, styczeń 2014 r.

Małgorzata Karga – Magister rehabilitacji ruchowej (1993 r.), wykwalifikowany nauczyciel w doświadczeniem pracy w szkole. Tera-peuta integracji sensorycznej (1994 r.) i metody NdT-Bobath Baby (1995 r., 1997 r., 1998 r.). W 2000 r. odbyła staż z zakresu integracji sensorycznej w Bostonie. Ukończyła też wiele kursów w zakresie treningów słuchowych: Zintegrowane Treningi Słuchowe (denver 2010 r., Cambridge 2011 r.), metoda Tomatisa (2011 r.), amerykański Program Słuchowy (2012 r.), metoda Warnkego (2013 r.). Od 2002 r. instruktor Si – organizuje i prowadzi szkole-nia w zakresie Si oraz pierwsze w Polsce Centrum integracji Sensorycznej. Centrum oferuje terapię Si w połączeniu ze Zintegrowanymi Treningami Słuchowymi. Dzięki stałym kontaktom ze specjalistami z US’a (kolebki integracji sensorycznej) wprowadza do Polski nowości w zakresie Si. Założycielka i prezes Polskiego Towarzystwa inte-gracji Sensorycznej (2005–2010 r

Leave a Comment